وصف ادبی از مسجد - کلیسا ایاصوفیه


بیشتر از آنکه ساختمان باشد، کوه بود. پرهیب عظیم ایاصوفیه که در میان باران می‌درخشید انگار برای خود شهری است. گنبد مرکزی‌اش -بی‌نهایت وسیع و با نوارهای نقره‌ای- انگار بر پشته‌ای از ساختمان‌های گنبددار تکیه زده بود که دورتادورش حلقه زده بودند. چهار مناره بلند - هر کدام با بک بالکن و یک سرمناره نقره‌ای- خاکسنری‐ از گوشه ساختمان قد کشیده بودند و چنان دور از گنبد مرکزی بودند که می‌شد آنها را از بخشی از یک ساختمان مجزا دانست.(ص۵۸۲)

چشم‌گیرتر از همه مریم عذرا و عیسای کودک که به پایین و به محراب نگاه می‌کردند. در نزدیکی آن پلکانی قد می‌کشید که به سکوی خطابه منتهی می‌شد، شبیه همان‌هایی که واعظان مسیحی از پشت آن سخن می‌گفتند، اما در زبان ترکی به آن محفل موذن می‌گویند... مسجدها و کاندرال‌ها به طرز عجیبی به هم شباهت دارند. سنت‌های غرب و شرق اون‌قدر که خیال می‌کنید متفاوت نیستند!(،ص۵۹۹)
دکتر مهدی صحافیان
آرامش و پرواز روح